Linkeroever uitgevers

Sinds Inge, hun dochter, bij een ongeval een oog verloor, hebben Wim, medisch consulent, en zijn vrouw het moeilijk met elkaar. Het wordt nog erger als Inges goede oog aangetast blijkt door een verwoestende ziekte. Een nieuw geneesmiddel zou soelaas kunnen brengen, maar uitgerekend dat middel is nu precies het doelwit van een nietsontziende strijd tussen twee machtige families uit de farmaceutische wereld.

Bezeten door zijn verlangen het geneesmiddel in bezit te krij­gen, riskeert Wim vermalen te worden door de gebeur­tenissen. Ook de aantrekkelijke docente Carla, op wie hij meteen een oogje heeft, wordt meegezogen in de stroom. Haar ambitie om door te breken als historica maakt haar blind voor gevaar.

En dan is er nog de oude Etienne Perleau, die ’s nachts stemmen hoort en die de grootste fout van zijn leven wil rechtzetten, voor hij verantwoording moet afleggen aan zijn voorvaderen en zijn Rechter. Hij is de motor die, in de naam van de Heer, de hakmessen in beweging zet, blind voor de ellende die hij veroorzaakt.

Naar aanleiding van het verschijnen van Blindeman sprak misdaadrecensent, John Vervoort, deze woorden uit:

"Geachte aanwezigen, Beste Herman de Jonghe,

Ik begin met een citaat uit de eerste bladzijden van Blindeman:
‘Dertig jaar samen, in voor- en tegenspoed zoals dat heet, twee kinderen, twee kleinkinderen. Ook nog een voltijdse baan voor hem en een halftijdse op het gemeentehuis voor haar, huisje tuintje, een break voor meneer en een stadswagen voor mevrouw, een bankrekening en wat spaargeld. En enkele vrienden die hen door de jaren heen waren blijven verdragen.’
Het is een veelzeggend citaat. In enkele bijna achteloze regels wordt het gezinsleven van de familie Deferm geschetst: Win en Frieda, Rob, Inge, Matias, Iske. Jonge, vitale grootouders, een zoon die net een pijnlijke scheiding achter de rug heeft (Tja, dat gebeurt), een dochter die nog studeert, filosofie, twee schattige kleinkinderen.
En ze leefden nog lang en gelukkig.

Het kortste gedicht dat Herman de Coninck ooit schreef heet ‘Sprookje’ en luidt ongeveer als volgt: ‘Er was eens een man die altijd rechtvaardig was.’ Vervang het woord ‘rechtvaardig’ door ‘gelukkig’ en je hebt een mooi alternatief van het gedicht. Want daar stopt het gedicht ook, er valt immers niks te vertellen over een man die altijd gelukkig was of altijd rechtvaardig. Boring.

Elk verhaal, elk goed verhaal dat ooit verteld is, ontstaat uit een conflict. Zonder conflict geen verhaal. Daarom is elk goed verhaal ook altijd een spannend verhaal. Ooit vertelde de beroemde Zweedse auteur Henning Mankell mij dat de beste thriller die hij ooit gelezen had Macbeth van William Shakespeare was. En aan conflicten geen gebrek in Shakespeare. En de beste conflicten, dat garandeer ik u, zitten ook in misdaadliteratuur. Daarom dat wij aangetrokken worden door verhalen, echte (Herinner u de heisa rond Els Clottermans en de parachutemoord) of fictief, waarin de conflicten en alle verwarrende menselijke emoties die daarbij horen, niet alleen centraal staan maar in die verhalen ook uitvergroot worden. Vaak zijn het letterlijk zaken van leven of dood.

Menselijke gevoelens? Ik noem u voor de vuist weg: verlangen, passie, lust, geilheid, vreugde, verdriet, ontgoocheling, kwaadheid in al zijn gradaties, radeloosheid, wraak, jaloezie, trouw en ontrouw, verbittering, smart, doodsverlangen.
Doe de test, beste aanwezigen, en neem elk boek uit de canon van de wereldliteratuur. En al deze en nog veel meer gevoelens duiken op, worden genadeloos ontrafeld.

Dat alles om u maar te zeggen dat het min of meer klassieke gezin uit Blindeman, dat, zo blijkt uit de eerste bladzijden, reeds vele watertjes heeft doorzwommen en enkele stormen heeft doorstaan, binnenkort een echte vloedgolf, noem het een tsunami, over zich heen gedenderd krijgt. De relatieve rust die de regels die ik aan het begin citeerde uitstralen zullen binnenkort, dat is een wet in elk boek, elke film, elk verhaal, behoorlijk verstoord worden.

En het begint allemaal zo mooi. Ma en pa zijn zoveel jaar getrouwd en dus een feestje. Niks Vlaamser dan een BBQ, en een cadeautje van de kids natuurlijk. Een citytrip: hoe leuk. Naar Praag, eens iets anders dan Parijs of Barcelona. En dus even later ma en pa op weg naar Praag, een tweede huwelijksreis, en vooral hij hopend dat er in de hotelslaapkamer elke dag stevig gerollebold zal worden want zo na dertig jaar huwelijk durft er wel eens wat sleet op de formule zitten. Herman de Jonghe beschrijft heel herkenbaar hoe ma pa meesleurt tijdens een gegidste rondleiding door deze fascinerende stad, door een Nederlander nota bene die alles beter weet. En natuurlijk wordt er verteld over de complexe geschiedenis die Praag heeft meegemaakt, en niet alleen tijdens de gruwel van de Tweede Wereldoorlog of tijdens de communistische overheersing (Herinner u Jan Palach). En ma geniet en pa geniet hoe ma geniet en hoopt op een spannend einde.
En dan plots, echte spanning, pa is zijn portefeuille kwijt. Vlaamse vloeken. Op het politiebureau worden ze geholpen door een Vlaamse vrouw die daar voor eigen zaken is. En even later krijgt pa een USB-stick in handen gestopt van de Vlaamse vrouw, een academica, die niet wil dat de informatie die zij in haar eindwerk heeft geschreven in verkeerde handen valt. Zij vraagt hem om de stick naar een oude vriendin in Leuven, ooit een bedgenote, te brengen. En pa is verrast en ma wil van niks weten. En even later blijkt dat de Vlaamse vrouw in Praag ‘gedefenestreerd is’. Uit het raam gevallen. Gegooid?
Dit is het kader van het verhaal. Wat dus op de usb-stick staat laat ik hier grotendeels ongezegd, want een recensent of criticus mag natuurlijk niet vertellen dat de butler het gedaan heeft. Wat wel geweten mag zijn is dat die informatie nogal dodelijk zou kunnen zijn voor een farmaceutisch bedrijf dat net veel geld heeft geïnvesteerd in een revolutionair geneesmiddel tegen een erg vervelende oogziekte die op termijn blindheid kan veroorzaken. En laat onze familie Deferm, af en toe moet de schrijver het toeval wat helpen, daar is niks mis mee, net een gezinslid hebben, de dochter Inge, die door een tragisch ongeval waarbij de vader nog altijd schuldgevoelens heeft een oog verloren is terwijl het zicht en het licht in het andere oog bedreigd zijn.
Dat is het kader waarin het grote en het kleine mekaar ontmoeten. Het kleine, typische verhaal van een Vlaamse familie die wat pech heeft gehad, vermengd met de grote farmaceutische belangen van een multinational die moet denken aan profits en gains en shareholders.

En, ik ga nog twee keer ‘laat nu’ zeggen: laat nu die farmaceutische multinational, Tyler-Perleau, het doelwit zijn van een vijandige overname. De brave peetvader van de firma, die alles doet om de Heer en zijn God te loven, ziet het zwart in. En laat meneer Deferm nu net een farmaceutisch vertegenwoordiger voor Tyler-Perleau zijn.
De gemiddelde (thriller)auteur zou met een dergelijke uitzet van een plot al zijn handen vol hebben. Een vader die alles wil doen om het zicht van zijn dochter te redden op microniveau en de globale-economische machinaties van een multinational op macroniveau en hoe die twee verhaallijnen met elkaar verweven worden.

Maar dat is zonder Herman de Jonghe gerekend. Hij doet er nog ettelijke scheppen bovenop. Hij delft zwaar in de geschiedenis van Praag en West-Europa en gaat terug naar de Middeleeuwen, de tijd van de koene maagd van Orléans, Jeanne D’Arc. En de tijd van Jan Hus, die in 1415 als ketter op de brandstapel werd gezet, en Jan van Trocnow, genaamd Jan Zizka, wat wil zeggen Jan Eenoog, die enkele jaren later in opstand kwam tegen de katholieke regenten. En van de Hussieten, de volgelingen van Jan Hus, en van de Nova Unitas Fratum, NUF, een stelletje fanatici die het hadden gemunt op de Tjechische Duitsers. En zo zou ik u nog een aantal moeilijk uitspreekbare namen kunnen citeren. En het is niet zo maar een lesje geschiedenis van een oud-leraar, al de hier genoemde oude knarren spelen een essentiële rol in de plot van Blindeman.
En o ja, ook de Beatles passeren regelmatig, hun liedjes zijn de soundtrack van de avonturen van onze anti-held tegen wil en dank.
Dat allemaal om u te vertellen dat HdJonghe een erg ambitieuze en toch wel complexe roman/thriller heeft geschreven die heden en verleden, het kleine en het grote verhaal, de particuliere en de algemene geschiedenis bij elkaar brengt.

Toen ik enkele jaren geleden HdJonghes debuut Koppenbergblues las, over een aantal vrienden annex wielertoeristen die een soort ronde van Vlaanderen maken, won hij meteen mijn sympathie omdat hij zijn wielertoeristen zo goed als naast mijn huis laat passeren. Vlakbij waar ik woon, in Rijkevorsel, speelt zich zelfs een belangrijke scène uit het boek af. Koppenbergblues was mooi en intiem, vrienden onder mekaar en hier en daar wat wrijvingen. Best ok voor de eersteling van een verlate debutant.

Met Blindeman zet HdJonghe een paar flinke stappen vooruit. Zoals hierboven geschetst is het verhaal breder en dus complexer van opzet, vermengt hij op een vernuftige manier heden en verleden, feit en fictie. De dialogen bekken goed, de vele karakters hebben hun eigen persoonlijkheid, de plot is doordacht en vraagt een behoorlijk geconcentreerde lezing, waar niks op tegen is. De geschiedenis is boeiend en relevant.
Is dit een meesterwerk? Dat is het niet. Daarvoor is de structuur soms wat te doorzichtig en zijn bepaalde verhaallijnen niet altijd evenwichtig uitgewerkt.

Beste aanwezigen,
Ik heb me deze week voor de Standaard der Letteren door alle Vlaamse thrillers van dit moment gewroet. Misschien is het niet rechtvaardig dat wij onze Vlamingen afwegen tegen het beste wat, vaak in vertaling, ons bereikt uit de Angelsaksische of de Scandinavische landen. Maar ik zeg altijd, kijk naar Zweden of Noorwegen, landen die qua bevolkingsaantal Vlaanderen evenaren. Waarom dus, zouden wij niet kunnen wat zij doen? Eerlijk? Ik zie nog te veel eenheidsworst, duo-speurders die soms behoorlijk ongeloofwaardige verhaallijnen moeten volgen, clichés en stereotypen. Ik zeg niet dat Blindeman van HdJonghe dat alles meteen en voorgoed overboord smijt maar het is ongetwijfeld een van de beste Vlaamse thrillers die ik dit voorjaar gelezen heb.

Een echte paperback-writer dus, om het met the fab four te zeggen.

Ik dank u." 

Blader hier door het inkijkexemplaar.

De pers over Blindeman

'Een verdienstelijk misdaaddebuut.'
De Standaard der Letteren

‘Een opvallend goed thrillerdebuut. Herman De Jonghe mixt tegen een internationale achtergrond heden en verleden tot een boeiend geheel. Hij schrijft met empathie over een doorsnee Vlaams gezin dat tot alles bereid is, als hun tienerdochter maar niet blind wordt. Met een vleugje humor en goed verteld werpt De Jonghe een kritische blik op de internationale farmawereld.’
Knack

‘Het verhaal ontplooit zich lekker waardoor je als lezer aan het boek gekluisterd blijft. Voor wie zich dagelijks door geneesmiddelen laat omringen is Blindeman gewoon een must’
De Apotheker

 

Andere publicaties van deze auteur